Zikir mi, Trans mı? Videodaki görsel orta çağ Avrupa’sında çizilen grotesk figürleri temsil ediyor, insan bedeninin kontrolünü kaybettiği anı simgeliyordu. Bozulmuş oranlar, kıvrılan uzuvlar, kendinden geçmiş hareketler… Bu çizimler bir şeyi anlatıyordu: İnsan, aklını kaybettiğinde “insanlıktan” uzaklaşır. Bugün bazı zikir ritüellerine baktığımızda ise şaşırtıcı bir benzerlik ortaya çıkıyor. Ritmik hareketler, hızlanan beden, kopan bilinç, transa yakın bir hâl… Ama burada fark şu: Orta Çağ’da bu görüntü “şeytanî” sayılırken, bugün “kutsal” olarak adlandırılıyor. Bu eleştiri dine değil; dinin biçimsel pratiğinin, bilinçsiz ritüele dönüşmesine yöneliktir. Zikir, İslam geleneğinde Tanrı’yı anma biçimidir. Fakat bazı uygulamalar, zihinsel bir tefekkürden çok, bedensel bir transa dönüşür. Burada kritik soru şudur: İnsan Tanrı’ya mı yaklaşıyor, yoksa kendi bilincinden mi uzaklaşıyor? Çünkü tarih boyunca insanın kendinden geçme hâli sadece dinde değil; şaman ritüellerinde, pagan ayinlerinde, farklı antik kültürlerde de görülmüştür. . . . . #zikir #din #ayin #paganizm #felsefe #keșfet